Dzień Bobra w domu i w terenie
11 aktywności edukacyjnych dla dzieci w wieku 4–8 lat
Bobra na żywo raczej nie zobaczysz – aktywny jest głównie nocą. Ale jego ślady, budowle i styl życia to gotowy materiał na cały dzień przygód. Poniżej znajdziesz aktywności, które można zrobić zarówno w terenie jak i w domu, bez specjalnych zakupów – z tym, co macie pod ręką.
Bóbr zostawia ślady, które trudno przeoczyć, gdy wiesz, czego szukać. Zanim wyjdziesz, wydrukuj listę kontrolną i ruszaj nad najbliższą rzekę lub strumień z drzewami przy brzegu.
- ścięte drzewo z kikutem w kształcie ołówka lub klepsydry
- ślad ogona w błocie lub mokrym piasku
- kopczyk zapachowy przy brzegu – mały pagórek z mułu i gałązek
- żeremie – duża kupa gałęzi przy brzegu (obserwujemy z dystansu!)
- trop tylnej łapy – duży, z błoną pływną między palcami
- gałązka ogryziona do białego drewna – bez kory i łyka
Bóbr nie zapada w sen zimowy. Jesienią gromadzi za to zapasy – gałązki wierzby i topoli ukryte pod wodą przy wejściu do nory. Woda działa jak lodówka i utrzymuje gałązki świeże przez całą zimę. Podczas spaceru zbierajcie to, co mogłoby trafić na zimowy talerz bobra.
Zbierajcie gałązki drzew liściastych – szczególnie wierzby, topoli i brzozy.
Rozłóżcie znaleziska i zastanówcie się: co bóbr jada latem (zielone, świeże, miękkie), a co zimą (kora, łyko).
Jeśli uda Wam się znaleźć gałązkę z widocznymi śladami zębów – to świetnie! Pamiętajcie jednak, aby nie niszczyć bobrowych budowli!
Bóbr buduje tamę pilnując, aby wejście do nory było zawsze pod wodą – chroni się w ten sposób przed drapieżnikami. Do zabawy wystarczy miska z wodą i trochę naturalnych materiałów.
- miska z wodą
- patyczki i gałązki
- kamyki
- plastelina lub glina
Napełnij miskę wodą do połowy. Połóż w środku mały pojemnik lub kamień jako „wyspę" z norą bobra.
Zbuduj tamę z patyczków, kamyków i plasteliny tak, żeby woda po jednej stronie była wyżej.
Sprawdź: czy wejście do nory jest teraz pod wodą? Czy drapieżnik mógłby dotrzeć do środka?
Ciekawostki o bobrze brzmią nieźle w teorii. Dopiero gdy się je zobaczy na własne oczy – naprawdę robią wrażenie.
Siekacz długości 15 cm – wytnij pasek papieru 15 cm i przyłóż do swojej szczęki. Czy dałoby się zamknąć usta?
Ogon wielkości podeszwy – ogon bobra ma ok. 20–25 cm. Zmierz podeszwę swojego buta. Czy jest większy, czy mniejszy od Twojej stopy?
Bóbr waży 15–30 kg. Ile Ty ważysz? Ile worków mąki po 1 kg musiałbyś sobie „dodać", aby ważyć tyle, co bóbr?
15 minut pod wodą – ustaw stoper i spróbuj wstrzymać oddech. Ile sekund wytrzymałeś? Bóbr może wytrzymać pod wodą aż 15 minut! To długo?
Siekacze bobra pokryte są pomarańczowym szkliwem bogatym w żelazo – twardszym od reszty zęba. Tylna część ściera się szybciej, więc ząb samoczynnie ostrzy się jak dłuto. Czas to sprawdzić w praktyce.
- obrana, umyta marchewka
Spróbuj przegryźć marchewkę na pół używając tylko przednich zębów – bez pomocy zębów trzonowych.
Przyjrzyj się miejscu przegryzienia – jest ostre i czyste, jak po nożu. Tak bóbr właśnie ścina gałęzie.
Porównaj ślady swoich zębów z tymi, jakie bóbr zostawia na drewnie. Na stronie naszbobr.pl są świetne zdjęcia.
Futro bobra ma do 23 000 włosów na 1 cm². Ale sama gęstość nie wystarczy – bóbr codziennie smaruje futro wydzieliną gruczołów, żeby woda po nim spływała. Sprawdźmy, który materiał zachowuje się podobnie.
- kawałki tkanin: wełna, bawełna, polarek
- tłusty krem do rąk lub oliwka, ew. masło
- zakraplacz lub łyżka
Ułóż materiały obok siebie. Na każdy kapnij kilka kropel wody i obserwuj – który nasiąka, który odpycha wodę?
Posmaruj kawałek polarka kremem/oliwką i kapnij wodą jeszcze raz. Co się zmieniło?
Włóż posmarowany polarek do miski z wodą i wyjmij – jest mokry?
Bóbr tworzy swój dom tak, żeby jego wejście było zawsze pod wodą. W środku, powyżej poziomu wody, jest sucha, ciepła komora dla całej rodziny. Zbuduj jej model i przekonaj się, dlaczego taka konstrukcja jest tak sprytna.
- plastelina (niebieski = woda)
- słomki jako tunel
- kawałek gąbki lub styropianu
Zrób z niebieskiej plasteliny „wodę" – płaską warstwę. To lustro rzeki.
Pod wodą umieść wejście do tunelu (słomka lub kanał w brązowej plastelinie).
Tunel prowadzi w górę, powyżej lustra wody – tam jest sucha komora dla bobra i rodziny.
Tylne łapy bobra mają błonę pływną między palcami – jak płetwy u nurka. Przednie są małe i chwytne, do trzymania gałązek i kopania. Sprawdź, jaką różnicę robi błona pływna.
- miska z wodą
- kartka papieru i kredki
Odrysuj obie dłonie na kartce. Na jednej dorysuj błonę między palcami jak u bobra.
Włóż rękę do miski z wodą. Ruszaj nią z rozstawionymi palcami, potem z zaciśniętymi. Kiedy woda stawia większy opór?
Rodzic/nauczyciel pokazuje po kolei zdjęcia śladów bobra – dziecko na podstawie każdego kolejnego tropu buduje obraz zwierzęcia.
Ślad ogona – szeroki pas w błocie. „To ślad jakiej części ciała? Do czego zwierzę go używa?"
Kikut drzewa ścięty w ołówek. „Kto to zrobił i jakim narzędziem? Jak duże to zwierzę?"
Żeremie – wielka kupa gałęzi. „Kto tu mieszka? Ile jest miejsca w środku?"
Trop tylnej łapy z błoną pławną. „Gdzie żyje zwierzę, które zostawia takie odciski?"
Zdjęcie bobra – potwierdzenie!
Bóbr jest wybredny – ale tylko co do gatunków drzew. Wybiera te z miękką korą, omija iglaste i twarde. Ta wiedza przydaje się też przy szukaniu śladów w terenie – wiesz już, przy jakich drzewach szukać kikutów.
- kartka
- kredki (zielona i czerwona)
- ewentualnie liście zebrane na spacerze
Narysuj lub wydrukuj osiem drzew: wierzba, topola/osika, brzoza, leszczyna, sosna, świerk, olsza, grab.
Zadanie: zaznacz na zielono te, które bóbr lubi – na czerwono te, których nie lubi.
Klucz: zielone – wierzba, topola, osika, brzoza, leszczyna. Czerwone – sosna, świerk, olsza, grab.
Bóbr buduje tamę – rolnik ją rozbiera, bo łąka jest zalana. Bóbr buduje znów. I tak w kółko. Ale jest wyjście, które zadowala obie strony. Ta gra uczy, że konflikty w przyrodzie rzadko mają jedno oczywiste rozwiązanie.
Podzielcie się rolami: dziecko = bóbr, rodzic = rolnik.
Bóbr buduje tamę (układa patyczki). Rolnik ją rozbiera. Powtórzcie to 3 razy.
Rozmowa: Bóbr nie może żyć bez tamy. Rolnik nie może zbierać siana z zalanej łąki. Jak to rozwiązać bez krzywdzenia nikogo?
Odpowiedź: W tamie można zainstalować specjalną rurę, która przepuszcza nadmiar wody – bóbr zostanie, ale spiętrzona woda nie zaleje łąki.
Brak aktywności w tej kategorii.